Waarom techniek alleen de file op het stroomnet niet oplost

De krantenkoppen liegen er niet om: het stroomnet zit vol. Nieuwe bedrijven krijgen geen aansluiting, woonwijken worden vertraagd en grootverbruikers moeten op de rem trappen. De reflex van de markt is technisch: we hebben zwaardere kabels nodig, slimme transformatoren en batterijen ter grootte van zeecontainers.

Dat is allemaal waar. Maar in al dat technische geweld vergeten we één cruciale schakel. De schakel die uiteindelijk bepaalt of die slimme grid daadwerkelijk werkt: de mens.

Of het nu een facility manager is in een ziekenhuis, een operator in een fabriek of een tuinder in het Westland: uiteindelijk zit er iemand aan de knoppen. En als die persoon de software niet begrijpt, niet vertrouwt, of – erger nog – negeert, dan faalt de duurste technologie.

Netcongestie is niet puur een hardware probleem. Het is net zo goed een gedragsprobleem.

Het probleem: Energie is onzichtbaar (en saai)

Laten we eerlijk zijn: niemand wordt wakker met de gedachte: “Vandaag ga ik eens lekker mijn piekbelasting managen.” Voor de meeste bedrijven is energie een randvoorwaarde, geen core business. Een productiemanager wil gewoon dat de lopende band draait. Een logistiek manager wil dat de busjes zijn opgeladen.

De huidige generatie Energy Management Systemen (EMS) sluit daar totaal niet op aan. Ze zijn vaak ontworpen door engineers, voor engineers. Het resultaat? Dashboards die eruitzien als een Excel-sheet na een explosie. Vol met complexe grafieken, kWh-tabellen en technische jargon.

Het gevolg is dashboard-moeheid. De gebruiker ziet door de data het inzicht niet meer, haakt af en laat het systeem links liggen. Weg rendement.

De Oplossing: Behavioral Design

Bij Online Department geloven we in het principe: “Computer, don’t be a machine.” Software moet zich aanpassen aan de mens, niet andersom. Om netcongestie aan te pakken, moeten we kijken naar Behavioral Design. Hoe ontwerp je een systeem dat mensen verleidt om hun gedrag aan te passen?

Dat doen we op drie niveaus:

1. Van ‘Rapportage’ naar ‘Actie’

De meeste dashboards kijken terug: “Gisteren om 14:00 was uw piek te hoog.” Dat is mosterd na de maaltijd. Het voelt als een standje van de meester. Een goed UX-design kijkt vooruit en biedt handelingsperspectief. Stel je een interface voor die niet zegt: “Belasting 95%”, maar die een melding stuurt:

“Er komt een piek aan. Als je nu de koelcel 15 minuten uitschakelt, bespaar je €450,- en help je het net te balanceren. [Klik hier om te activeren]”

Dan maak je het makkelijk. Je neemt de cognitieve belasting weg en maakt de beloning direct zichtbaar.

2. Friction Reduction (Maak het makkelijk)

In de psychologie geldt: als de drempel (frictie) te hoog is, gebeurt het niet. Als een gebruiker vijf keer moet klikken om een laadpaal-schema aan te passen, doet hij het niet. Moderne EMS-software moet werken als de apps die we privé gebruiken. Intuïtief, snel en vergevingsgezind. Als het aanpassen van energieverbruik net zo makkelijk voelt als een film aanzetten op Netflix, dan pas gaan gebruikers meewerken aan de energietransitie.

3. Gamification (Serieus spel)

Gamification in B2B wordt vaak verkeerd begrepen. Het gaat niet om kinderachtige badges of geluidjes. Het gaat om het visualiseren van progressie. Denk aan ‘Streaks’ (dagen zonder piekoverschrijding) of team-doelen. Als een fabrieksploeg ziet dat ze gezamenlijk ‘winnen’ van het algoritme door slim te plannen, ontstaat er intrinsieke motivatie. Je maakt van een abstract probleem (netcongestie) een concrete uitdaging.